Kỷ lục số ca sốt xuất huyết trên toàn cầu do tăng nhiệt độ chưa từng có

Sự bùng phát của sốt xuất huyết đang lan rộng mạnh mẽ trên toàn khu vực Tây bán cầu, với mức độ lây nhiễm cao chưa từng thấy trong hơn 40 năm qua. Các chuyên gia cảnh báo rằng tình trạng này được kích thích bởi sự gia tăng nhanh chóng của nhiệt độ và quá trình đô thị hóa.
Châu Mỹ và Caribbean đang chịu ảnh hưởng nặng nề, với tổng số ca sốt xuất huyết năm nay lên đến 4 triệu, vượt xa kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 2019. Hệ thống y tế ở khu vực này đang đối diện với áp lực lớn, với 4.000 ca tử vong đã được ghi nhận. Tình hình trở nên nguy cấp đến mức Peru đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp để ứng phó với đợt bùng phát này. Cố vấn của Văn phòng Châu Mỹ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Thais dos Santos, đã bày tỏ: “Trong năm nay, chúng tôi đang chứng kiến tình trạng bệnh sốt xuất huyết nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Bệnh này được truyền qua vật trung gian, đặc biệt là muỗi, cung cấp thông tin quan trọng về những ảnh hưởng mà biến đổi khí hậu gây ra.”
Điều kiện vệ sinh kém và hệ thống y tế không hiệu quả đóng góp vào sự gia tăng số ca mắc, tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng hạn hán và lũ lụt, liên quan chặt chẽ đến biến đổi khí hậu, làm tăng cường sự lây lan của vi rút. Nước đọng với lượng mưa lớn là môi trường sống thuận lợi cho muỗi.
Theo lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) ở Puerto Rico, Gabriela Paz-Bailey, tăng nhiệt độ mở rộng khu vực sống của muỗi và tăng tốc quá trình phát triển của vi rút bên trong muỗi, dẫn đến cả việc tăng lượng vi rút và khả năng truyền bệnh. Nhà khoa học của WHO, Jeremy Farrar, đã bày tỏ sự lo ngại: “Những ca mắc này là dấu hiệu của một số xu hướng toàn cầu quan trọng. Biến đổi khí hậu dường như là vấn đề khó giải quyết, đặc biệt khi nhiều quốc gia đang trải qua quá trình đô thị hóa. Tình hình của bệnh sốt xuất huyết và những căn bệnh khác ngày càng trở nên thường xuyên và khó khăn hơn trong việc đối phó”.
Bà Santos đã lưu ý đến một số khác biệt đáng chú ý so với các năm trước: nhiệt độ kỷ lục, thời gian mùa kéo dài và sự lây lan rộng rãi của sốt xuất huyết về phía bắc và phía nam. Một ví dụ rõ ràng là trong năm nay, bang California (Mỹ) chỉ ghi nhận 2 ca sốt xuất huyết, trong khi bang Florida lại đối mặt với con số lên đến 138 ca.
Theo Cơ quan khí hậu châu Âu (Copernicus), năm 2023 được xác định là năm nóng thứ 2 được ghi nhận trong lịch sử. Mùa hè ở Bắc bán cầu trở nên cực kỳ nóng, với tháng 8 có nhiệt độ ấm hơn mức trung bình thời kỳ công nghiệp trước khoảng 1,5 độ C.
Tính đến tháng 11, đã có hơn 4,5 triệu ca mắc sốt xuất huyết và hơn 4.000 ca tử vong tại 80 quốc gia trên khắp thế giới. Ông Farrar, nhà khoa học của WHO, dự báo rằng kỷ lục 5,2 triệu ca mắc sốt xuất huyết, được thiết lập vào năm 2019, sẽ sớm bị phá vỡ. Các quốc gia như Bangladesh đang ghi nhận mức ca sốt xuất huyết không đồng đều, với hơn 313.700 trường hợp mắc và hơn 1.600 ca tử vong được báo cáo. Muỗi mang mầm bệnh đã xuất hiện ở 22 nước châu  u. Đáng chú ý, vào tháng 8 vừa qua, nước Chad (Trung Phi) đã thông báo về đợt bùng phát sốt xuất huyết đầu tiên.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sốt xuất huyết đang có ảnh hưởng đến 129 quốc gia và gần một nửa dân số thế giới đang đối diện với rủi ro mắc bệnh. Vi rút gây bệnh này có thể khiến người nhiễm phải đối mặt với các triệu chứng như đau đầu, sốt, nôn mửa, phát ban, và ở các trường hợp nặng có thể gây chảy máu dẫn đến tử vong.
Vào tháng 1 của năm nay, WHO đã cảnh báo về nguy cơ sốt xuất huyết trở thành đại dịch và trở thành một trong những bệnh do muỗi lây lan nhanh chóng nhất trên thế giới. Mặc dù đã có vắc xin và biện pháp như giống muỗi mang vi khuẩn wolbachia nhưng cho đến nay, các chuyên gia vẫn chưa tìm ra phương pháp điều trị chính xác cho bệnh này.