Botulinum dùng trong phẫu thuật khác gì với loại botulinum gây ngộ độc?

Botulinum là một độc tố thần kinh cực mạnh có khả năng gây tê liệt cơ và gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Nhiều bệnh nhân đã nhập viện để điều trị sau khi bị nhiễm vi khuẩn Clostridium botulinum type B và mắc chứng ngộ độc từ độc tố botulinum sau khi tiêu thụ pate Minh Chay hồi năm 2020 và mới đây nhất là 2 bệnh nhân ăn chả lụa dạo. Tuy nhiên, trong lĩnh vực phẫu thuật thẩm mỹ, loại độc tố botulinum type A được sử dụng rộng rãi, thường được tiêm vào các vùng da có nếp nhăn động như trán và xung quanh mắt.
Có bao nhiêu loại botulinum hiện hành 
Theo bác sĩ Lê Vi Anh, chuyên gia tại khoa Da liễu Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, hiện có 7 loại độc tố botulinum (A, B, C, D, E, F và G), tuy nhiên chỉ hai loại A và B được sử dụng trong lĩnh vực y học. Mỗi loại độc tố có cấu trúc và cơ chế ức chế phóng thích acetylcholine khác nhau, theo Vnexpress.
Loại gây độc là loại butolinum B. Loại B của Clostridium botulinum sản sinh nồng độ độc tố cao. Trong khi đó, loại A của botulinum được sử dụng trong mục đích làm đẹp tại Việt Nam. Độc tố loại A này đã được tinh chế, đo lường chính xác và đảm bảo an toàn.
Ở người bình thường, đầu dây thần kinh kết nối với cơ bắp tại điểm giao nhau được gọi là tiếp hợp thần kinh - cơ. Khi dây thần kinh bị kích thích, đầu dây thần kinh sẽ phóng thích chất acetylcholine vào điểm tiếp hợp này, làm cho cơ bắp co lại. Việc tiêm botulinum A giúp ức chế việc phóng thích acetylcholine vào điểm tiếp hợp. Bác sĩ sẽ tính toán liều lượng và tiêm chính xác vào vùng cơ cần điều trị.
Cơ chế này khác với cơ chế của các loại botulinum gây ngộ độc thực phẩm. Khi thức ăn bị nhiễm độc tố botulinum, độc tố sẽ đi qua ruột và vào máu, sau đó lan tỏa đến tất cả các điểm tiếp hợp thần kinh - cơ trong cơ thể, chiếm chỗ của acetylcholine trong các túi chứa "hoạt chất thần kinh". Khi đó, acetylcholine không thể phóng thích vào điểm tiếp hợp thần kinh - cơ, các thụ thể acetylcholine trên bề mặt tế bào cơ sẽ không bị kích thích, dẫn đến tình trạng tê liệt cơ bắp.
Do đó, người ăn phải độc tố botulinum type B dễ dẫn đến liệt tất cả các cơ, thậm chí tử vong. Còn thuốc tiêm làm đẹp botulinum type A chỉ gây yếu cơ nơi tiêm, theo Vnexpress. Tiêm botox (butolinum loại A) trong thẩm mỹ có thể gây độc không?
Quá trình tiêm botox hoặc botulinum type A nhằm trực tiếp vào một nhóm cơ cụ thể, chỉ ảnh hưởng đến nhóm cơ đó, cho nên không gây độc. Mục đích của quá trình này là để điều trị các vấn đề thẩm mỹ, như làm giảm sâu nếp nhăn ở vùng mắt, trán, chân mày bằng cách làm thư giãn cơ và làm mờ các nếp nhăn trên da. Ngoài ra, việc sử dụng botox trong thẩm mỹ với liều lượng thấp là khá an toàn. Tuy nhiên, không nên lạm dụng và sử dụng quá liều theo khuyến nghị.
Thông thường, một lọ botox đã được hoàn chỉnh chứa 100 đơn vị (IU) botulinum type A. Liều lượng trung bình gây tử vong của botulinum type A là 3.000 IU cho một người trưởng thành có trọng lượng trung bình là 70 kg. Trong quá trình điều trị thẩm mỹ, liều dùng cho các nhóm cơ lớn thường dao động từ 60 đến 400 IU. Với các vùng nhỏ hơn như làm mờ nếp nhăn vùng mắt, chỉ cần sử dụng 10-15 IU, và vùng trán cần khoảng 20-30 IU, không đủ để gây ngộ độc. Chính vì vậy, botulinum type A vẫn được cấp phép sử dụng trong lĩnh vực thẩm mỹ trên toàn cầu.
Tác dụng phụ của tiêm botox (Botulinum loại A)
Tuy nhiên, quá trình tiêm botox trong thẩm mỹ phải được bác sĩ thực hiện một cách chính xác, với liều lượng botulinum được tính toán kỹ càng để đạt được kết quả tốt mà không gây ra tác dụng phụ.
Có thể gặp phải một số biến chứng nhỏ khi tiêm botox trong thẩm mỹ, như vết bầm tím, sưng hoặc đau tại vị trí tiêm, mờ mắt, sưng nề, đau đầu, buồn nôn... Tuy nhiên, các biến chứng nguy hiểm và ít gặp hơn bao gồm việc sa mí mắt và chân mày, có thể kéo dài từ hai đến ba tháng, hoặc ngộ độc lan tỏa đến các khu vực lân cận trong vùng thẩm mỹ. Người được tiêm botox có thể gặp phản ứng dị ứng, từ nhẹ như phát ban đến nghiêm trọng như sốc phản vệ toàn thân. Nếu quá trình tiêm không đúng kỹ thuật hoặc tiêm vào vị trí sai, có thể dẫn đến các vấn đề như méo cằm, vẹo mũi, khuôn mặt trở nên không tự nhiên, mệt mỏi hoặc biểu hiện dữ dằn. Sử dụng botox kém chất lượng, hàng giả có thể gây nhiễm trùng hoặc liệt cơ mặt, thậm chí gây nguy hiểm đến tính mạng.
Hãy cẩn trọng khi sử dụng botox trong thẩm mỹ vì nó có thể gây ra một số biến chứng không mong muốn.