Tăng Huyết Áp Đột Ngột: Bạn Nên Làm Gì Ngay Lập Tức?

Huyết áp là áp lực của máu lên thành động mạch, được đo bằng đơn vị mmHg. Chỉ số huyết áp bao gồm huyết áp tâm thu (áp lực khi tim co bóp) và huyết áp tâm trương (áp lực khi tim thư giãn). Huyết áp bình thường được xác định khi huyết áp tâm thu từ 90 mmHg đến 129 mmHg và huyết áp tâm trương từ 60 mmHg đến 84 mmHg.
Tăng huyết áp đột ngột là tình trạng huyết áp tăng cao kịch phát và nhanh một cách bất thường. Khi huyết áp tâm thu vượt quá 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương vượt quá 120 mmHg, tình trạng này cần được coi là khẩn cấp.
Khi huyết áp tăng đột ngột, cơ thể sẽ xuất hiện một số triệu chứng đáng lo ngại, bao gồm:
Đau đầu dữ dội: Cảm giác đau đầu xuất hiện một cách đột ngột và nghiêm trọng.
Choáng váng, chóng mặt: Cảm giác mất thăng bằng hoặc như sắp ngã.
Nhìn mờ: Thị lực có thể bị ảnh hưởng, gây khó khăn trong việc nhìn rõ.
Khó nói chuyện: Nói trở nên khó khăn, có thể kèm theo méo miệng.
Đau tức ngực: Cảm giác đau hoặc áp lực ở ngực, có thể giống như cơn đau tim.
Tim đập nhanh bất thường: Nhịp tim có thể tăng lên đáng kể.
Khó thở: Cảm giác không đủ không khí hoặc khó khăn khi hô hấp.
Chảy máu cam, buồn nôn và nôn: Một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng này.
Tê yếu chân tay, đi đứng không vững: Cảm giác yếu hoặc tê ở các chi.
Co giật, hôn mê: Ở những trường hợp nghiêm trọng, có thể dẫn đến tình trạng này. Hiểu rõ nguyên nhân gây tăng huyết áp đột ngột sẽ giúp bạn có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến:
1. Quên hoặc ngừng uống thuốc
Nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, thường quên uống thuốc hoặc tự ý ngừng thuốc khi cảm thấy sức khỏe đã cải thiện. Nó có thể làm huyết áp tăng đột ngột, do cơ thể không nhận đủ thuốc cần thiết để duy trì huyết áp ổn định.
2. Các bệnh lý tiềm ẩn
Một số bệnh lý như hẹp động mạch thận, gia tăng hormone adrenaline hay u tủy thượng thận có thể gây ra tình trạng huyết áp tăng đột ngột. Những bệnh lý này thường tiềm ẩn và cần được phát hiện và điều trị kịp thời.
3. Thuốc điều trị
Một số loại thuốc như NSAIDs, cocaine, amphetamine, và thuốc tránh thai có thể làm tăng huyết áp. Thậm chí, những thuốc này có thể tương tác với thuốc điều trị huyết áp, làm giảm hiệu quả của chúng.
4. Thói quen sinh hoạt
Thói quen ăn uống không lành mạnh, như ăn mặn, uống rượu bia và các chất kích thích, có thể dẫn đến tăng huyết áp đột ngột. Những thay đổi đột ngột trong chế độ ăn uống cũng có thể là nguyên nhân gây ra tình trạng này. 5. Tâm lý
Cảm xúc mạnh mẽ như giận dữ, cú sốc tâm lý hay niềm vui bất ngờ có thể làm huyết áp tăng nhanh chóng. Tình trạng stress kéo dài cũng là yếu tố góp phần vào việc tăng huyết áp.
Biến chứng nguy hiểm do huyết áp tăng đột ngột
Huyết áp tăng đột ngột là một tình trạng nguy hiểm có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng và đe dọa tính mạng của người bệnh. Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 200.000 người Việt Nam mắc mới đột quỵ, trong đó hơn 80% nguyên nhân gây ra đột quỵ là do huyết áp tăng cao và không biết cách xử lý khi tăng huyết áp đột ngột. 
Trong trường hợp huyết áp tăng nhanh và liên tục lên mức cao sẽ tạo ra áp lực trong lòng mạch máu quá lớn làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Nguy hiểm nhất là tình trạng vỡ mạch máu não dẫn đến xuất huyết não khiến người bệnh bị liệt, lú lẫn, hôn mê. 
Bên cạnh đó, áp lực dòng máu lớn sẽ gây bong tróc các mảng xơ vữa động mạch, làm tắc hẹp đường máu đi nuôi các cơ quan. Tình trạng này chính là nguyên nhân gây nhồi máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim cấp, suy thận cấp, phù phổi cấp, chảy máu mũi liên tục, xuất huyết võng mạc gây mù lòa,... 
Do đó, người bệnh cần được hướng dẫn về cách kiểm tra huyết áp định kỳ, tuân thủ chế độ ăn uống lành mạnh, giảm cân nếu cần thiết, tập thể dục đều đặn, kiểm soát căng thẳng và stress, hạn chế tiêu thụ rượu bia và thuốc lá. 
Trong trường hợp huyết áp tăng đột ngột, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế kịp thời để được kiểm tra, chẩn đoán và điều trị đúng cách. 
Hướng dẫn xử lý tăng huyết áp đột ngột tại nhà theo chuyên gia
Bước 1: Đảm bảo người bệnh nghỉ ngơi thoải mái
Khi nhận thấy cơ thể có dấu hiệu huyết áp tăng đột ngột, bước đầu tiên là giúp người bệnh ổn định tâm lý. Hãy để họ nằm hoặc ngồi ở một khu vực yên tĩnh và thoáng mát. Khuyến khích họ hít thở sâu, thư giãn và điều chỉnh trang phục để cảm thấy thoải mái hơn. 
Nếu người bệnh nằm xuống, hãy nâng đầu họ lên khoảng 30 độ để giảm áp lực lên não. Quan trọng là không nên di chuyển họ nếu có cảm giác choáng, để tránh tình trạng xấu hơn. 
Nếu người bệnh có biểu hiện nôn, hãy đặt họ nằm nghiêng để đảm bảo không bị nghẹt thở. 
Lưu ý không cho họ ăn hay uống nếu có dấu hiệu như méo miệng hay mặt lệch.
Bước 2: Đo huyết áp
Sau khi đã giúp người bệnh nghỉ ngơi, bước tiếp theo là đo huyết áp để xác định tình trạng hiện tại. Cách thức xử lý sẽ tùy thuộc vào kết quả đo và triệu chứng xuất hiện. 
Đo huyết áp hai lần liên tiếp; nếu lần đầu thấy chỉ số huyết áp vượt quá 180/120 mmHg nhưng không có dấu hiệu tổn thương nào khác như đau ngực, khó thở, hay thay đổi thị lực, hãy để người bệnh tiếp tục nghỉ ngơi và đo lại sau 15 phút. Bước 3: Sử dụng thuốc hoặc gọi cấp cứu
Nếu lần đo thứ hai vẫn cho kết quả huyết áp cao mà không có triệu chứng nghiêm trọng, có thể cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp một cách từ từ trong khoảng 24 đến 48 giờ. 
Nên đưa họ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần.
Trong trường hợp huyết áp đo được vẫn trên 180/120 mmHg và có kèm theo triệu chứng nguy hiểm như đau ngực hay co giật, có khả năng người bệnh đang đối mặt với cơn tăng huyết áp cấp cứu. 
Đây là tình trạng cần can thiệp y tế ngay lập tức, vì nó có thể đe dọa tính mạng. Hãy đưa họ đến bệnh viện càng nhanh càng tốt để được cấp cứu.