5 nguyên do khiến tinh trùng yếu đi
- Thứ sáu - 30/06/2023 16:16
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Sự thiếu hụt hormone sinh dục, chế độ dinh dưỡng không cân đối, tiếp xúc liên tục với môi trường độc hại và các bệnh lý đều có thể gây suy giảm sức khỏe và sức sống của tinh binh.
Tình trạng tinh trùng yếu là khi chất lượng và số lượng tinh trùng đều giảm. Để cụ thể hơn, tỷ lệ tinh trùng di động dưới 30%, tỷ lệ tinh trùng sống ít hơn 54%. Mỗi lần xuất tinh, lượng tinh dịch thường ít hơn 1,4 mml và số lượng tinh trùng ít hơn 40 triệu con. Tình trạng tinh trùng yếu có ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công của quá trình thụ tinh và tăng nguy cơ vô sinh hoặc hiếm muộn cho các cặp vợ chồng.
Các vấn đề xảy ra trong quá trình sản xuất tinh trùng có thể ảnh hưởng đến chất lượng và số lượng của chúng. Các bác sĩ, chuyên gia đã chỉ ra một yếu tố tiêu cực có thể tác động đến sự hình thành tinh trùng.
Thiếu hụt testosterone
Hormone testosterone đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của tế bào Sertoli, từ đó tạo ra tinh trùng. Nếu cơ thể thiếu hụt hormone testosterone, điều này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng, số lượng và khả năng di động của tinh trùng. Hậu quả là khả năng thụ tinh bị giảm, gây ra tình trạng vô sinh hoặc hiếm muộn.
Thiếu hụt hormone sinh dục testosterone thường xảy ra ở nam giới sau tuổi 30 do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể và tác động từ môi trường bên ngoài như căng thẳng thường xuyên, lối sống ít vận động, chế độ ăn uống mất cân bằng, thừa cân hoặc béo phì. Nồng độ testosterone bình thường trong máu thường là từ 10 đến 35 nanomol/lít.
Tình trạng nhiệt độ trong cơ quan sinh dục
Nhiệt độ lý tưởng cho quá trình sản sinh tinh trùng thường thấp hơn nhiệt độ cơ thể khoảng 2 độ C. Khi vùng nhạy cảm này tiếp xúc với nhiệt độ cao, có thể làm giảm sản xuất tinh trùng và tăng nguy cơ tạo ra tinh trùng bất thường. Nhiệt độ cao cũng có thể gây tổn thương cho ADN của tinh trùng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nam giới có sốt trên 38,5 độ C có thể gặp khó khăn trong quá trình tạo tinh trùng trong vòng 6 tháng. Để bảo vệ khả năng sinh sản, nam giới nên tránh mặc quần áo quá chật, không ngồi lâu ở cùng một tư thế, không để điện thoại di động hoặc laptop lâu trên đùi làm tăng nhiệt độ vùng bìu lên hơn mức bình thường.
Chế độ ăn uống không cân đối
Chế độ ăn uống thiếu cân đối, thực đơn không đủ các dưỡng chất và vitamin quan trọng như vitamin A, E, acid amin, Omega-3, kẽm... có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất tinh trùng, gây ra tình trạng tinh trùng yếu. Ngoài ra, việc tiêu thụ nhiều rượu bia, thuốc lá, chất kích thích, thực phẩm có khả năng chứa thuỷ ngân hoặc chì, các chất độc hại từ thuốc trừ sâu, chất diệt cỏ... cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh và thậm chí gây vô sinh ở nam giới.
Tác động từ môi trường
Sống trong môi trường có nguồn phóng xạ cường độ cao có thể gây hủy hoại tế bào tinh trùng hoặc gây tổn thương cho nhiễm sắc thể, dẫn đến vô sinh không thể phục hồi hoặc tạo ra tinh trùng bất thường ở thế hệ tiếp theo. Ngoài ra, tiếp xúc với từ trường tần số thấp hoặc cao từ các thiết bị gia dụng, điện công nghiệp... cũng có thể có tác động không tốt đến quá trình sinh tinh.
Tình trạng bệnh lý hoặc tác dụng phụ của thuốc
Các bệnh viêm trong cơ quan sinh dục như viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, biến chứng do quai bị hoặc vi khuẩn, bệnh lậu, giang mai... có thể làm tăng nhiệt độ, gây hình thành kháng thể chống tinh trùng, gây hủy hoại mô sinh tinh và teo tinh hoàn, dẫn đến vô sinh.
Ngoài ra, các nguyên nhân như suy thận, suy gan, ung thư, các bệnh tự miễn... cũng có thể ức chế, giảm hoặc ngưng quá trình sản xuất tinh trùng trong tinh hoàn (đặc biệt khi người đàn ông đã từng trải qua phẫu thuật, đang trong quá trình hóa trị, xạ trị...). Ngoài các bệnh lý, việc sử dụng một số loại thuốc điều trị cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng, như thuốc nội tiết tố và các hợp chất hóa học trong điều trị ung thư...
Để đánh giá tình trạng sức khỏe của tinh trùng một cách chính xác, nam giới cần thực hiện một cuộc khám bệnh, trong đó bác sĩ sẽ kiểm tra các triệu chứng lâm sàng, kiểm tra các cơ quan sinh dục bên ngoài và điều tra bệnh sử của bệnh nhân, cũng như các thói quen sinh hoạt tình dục của họ.
Ngoài ra, người bệnh có thể được yêu cầu thực hiện xét nghiệm tinh dịch để đánh giá chất lượng tinh trùng. Nếu phát hiện có bất thường, bác sĩ có thể đề xuất thực hiện một số xét nghiệm bổ sung như siêu âm tinh hoàn, sinh thiết tinh hoàn, siêu âm tuyến tiền liệt, xét nghiệm nước tiểu sau khi xuất tinh để kiểm tra xem có trường hợp xuất tinh ngược hay không.
Các vấn đề xảy ra trong quá trình sản xuất tinh trùng có thể ảnh hưởng đến chất lượng và số lượng của chúng. Các bác sĩ, chuyên gia đã chỉ ra một yếu tố tiêu cực có thể tác động đến sự hình thành tinh trùng.
Thiếu hụt testosterone
Hormone testosterone đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của tế bào Sertoli, từ đó tạo ra tinh trùng. Nếu cơ thể thiếu hụt hormone testosterone, điều này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng, số lượng và khả năng di động của tinh trùng. Hậu quả là khả năng thụ tinh bị giảm, gây ra tình trạng vô sinh hoặc hiếm muộn.
Thiếu hụt hormone sinh dục testosterone thường xảy ra ở nam giới sau tuổi 30 do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể và tác động từ môi trường bên ngoài như căng thẳng thường xuyên, lối sống ít vận động, chế độ ăn uống mất cân bằng, thừa cân hoặc béo phì. Nồng độ testosterone bình thường trong máu thường là từ 10 đến 35 nanomol/lít.
Nhiệt độ lý tưởng cho quá trình sản sinh tinh trùng thường thấp hơn nhiệt độ cơ thể khoảng 2 độ C. Khi vùng nhạy cảm này tiếp xúc với nhiệt độ cao, có thể làm giảm sản xuất tinh trùng và tăng nguy cơ tạo ra tinh trùng bất thường. Nhiệt độ cao cũng có thể gây tổn thương cho ADN của tinh trùng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nam giới có sốt trên 38,5 độ C có thể gặp khó khăn trong quá trình tạo tinh trùng trong vòng 6 tháng. Để bảo vệ khả năng sinh sản, nam giới nên tránh mặc quần áo quá chật, không ngồi lâu ở cùng một tư thế, không để điện thoại di động hoặc laptop lâu trên đùi làm tăng nhiệt độ vùng bìu lên hơn mức bình thường.
Chế độ ăn uống thiếu cân đối, thực đơn không đủ các dưỡng chất và vitamin quan trọng như vitamin A, E, acid amin, Omega-3, kẽm... có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất tinh trùng, gây ra tình trạng tinh trùng yếu. Ngoài ra, việc tiêu thụ nhiều rượu bia, thuốc lá, chất kích thích, thực phẩm có khả năng chứa thuỷ ngân hoặc chì, các chất độc hại từ thuốc trừ sâu, chất diệt cỏ... cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh và thậm chí gây vô sinh ở nam giới.
Sống trong môi trường có nguồn phóng xạ cường độ cao có thể gây hủy hoại tế bào tinh trùng hoặc gây tổn thương cho nhiễm sắc thể, dẫn đến vô sinh không thể phục hồi hoặc tạo ra tinh trùng bất thường ở thế hệ tiếp theo. Ngoài ra, tiếp xúc với từ trường tần số thấp hoặc cao từ các thiết bị gia dụng, điện công nghiệp... cũng có thể có tác động không tốt đến quá trình sinh tinh.
Tình trạng bệnh lý hoặc tác dụng phụ của thuốc
Các bệnh viêm trong cơ quan sinh dục như viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, biến chứng do quai bị hoặc vi khuẩn, bệnh lậu, giang mai... có thể làm tăng nhiệt độ, gây hình thành kháng thể chống tinh trùng, gây hủy hoại mô sinh tinh và teo tinh hoàn, dẫn đến vô sinh.
Ngoài ra, các nguyên nhân như suy thận, suy gan, ung thư, các bệnh tự miễn... cũng có thể ức chế, giảm hoặc ngưng quá trình sản xuất tinh trùng trong tinh hoàn (đặc biệt khi người đàn ông đã từng trải qua phẫu thuật, đang trong quá trình hóa trị, xạ trị...). Ngoài các bệnh lý, việc sử dụng một số loại thuốc điều trị cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng, như thuốc nội tiết tố và các hợp chất hóa học trong điều trị ung thư...
Ngoài ra, người bệnh có thể được yêu cầu thực hiện xét nghiệm tinh dịch để đánh giá chất lượng tinh trùng. Nếu phát hiện có bất thường, bác sĩ có thể đề xuất thực hiện một số xét nghiệm bổ sung như siêu âm tinh hoàn, sinh thiết tinh hoàn, siêu âm tuyến tiền liệt, xét nghiệm nước tiểu sau khi xuất tinh để kiểm tra xem có trường hợp xuất tinh ngược hay không.